Bọc giày & dép chống tĩnh điện (ESD) cho khu điện tử, bán dẫn

Trong nhà máy điện tử và bán dẫn, chống tĩnh điện không dừng ở đôi găng — bàn chân và sàn cũng là một mắt xích của đường dẫn tĩnh điện xuống đất. Nhiều vendor trong chuỗi cung ứng Samsung, Foxconn tại Bắc Ninh, Thái Nguyên yêu cầu kiểm soát giày dép ESD chặt chẽ. Bài này giúp chọn đúng bọc giày/dép chống tĩnh điện.

1. Vì sao cần giày dép ESD?

Cơ thể người tích điện khi đi lại, cọ xát. Để tiêu tán an toàn, cần một đường dẫn liên tục: người → giày/bọc giày dẫn điện → sàn tiêu tán → đất. Nếu chỉ đeo găng ESD mà đi giày thường cách điện, điện tích vẫn tích trên người và có thể phóng qua linh kiện. Vì vậy khu áp dụng chương trình ESD (IEC 61340-5-1 / ANSI ESD S20.20) kiểm soát cả giày dép.

2. Ba loại chính

Loại	Chất liệu	Đặc điểm	Hợp với
Bọc giày ESD sợi carbon	Vải dệt kèm sợi carbon dẫn điện	Tái sử dụng, tiêu tán tĩnh điện, phủ ngoài giày	Công nhân khu SMT/bán dẫn dùng hằng ngày
Bọc giày non-woven / CPE	Vải không dệt hoặc màng CPE	Dùng 1 lần, chống bụi cơ bản (ESD hạn chế)	Khách vãng lai, khu cấp thấp
Dép/giày phòng sạch ESD	Nhựa PVC/SPU đế chống tĩnh điện	Đi trong khu sạch (thay giày ngoài)	Khu tới hạn, đi lại nhiều

Xem bọc giày phòng sạch và giày bảo hộ chống tĩnh điện đang có.

3. Chọn theo yêu cầu

• Cần chống tĩnh điện thật (SMT, bán dẫn): chọn bọc giày sợi carbon hoặc dép ESD — non-woven/CPE thường chỉ chống bụi, khả năng tiêu tán tĩnh điện hạn chế.
• Khách tham quan / khu cấp thấp: bọc giày non-woven dùng 1 lần là đủ và tiết kiệm.
• Khu tới hạn, ca dài: dùng dép/giày ESD chuyên dụng đi bên trong, thay vì bọc ngoài liên tục.

4. Yêu cầu của vendor điện tử

Các nhà máy trong chuỗi cung ứng lớn (Samsung, Foxconn...) thường yêu cầu giày dép ESD đo được điện trở trong dải tiêu tán theo chương trình ESD của nhà máy (không phải cách điện, cũng không dẫn quá mạnh). Con số cụ thể do từng nhà máy quy định — khi mua nên hỏi rõ yêu cầu điện trở và cách kiểm tra của khách để chọn đúng loại. Chú ý cả quy cách đóng gói (ví dụ 100 đôi/túi) khi dự trù số lượng lớn.

Giày dép ESD chỉ phát huy khi nằm trong hệ ESD hoàn chỉnh: sàn/thảm tiêu tán, nối đất, kiểm tra định kỳ. Xem phòng sạch bán dẫn để hiểu bức tranh tổng.

Câu hỏi thường gặp

Bọc giày non-woven có chống tĩnh điện không?

Bọc giày non-woven và màng CPE chủ yếu chống bụi, khả năng tiêu tán tĩnh điện hạn chế. Khu điện tử/bán dẫn cần chống tĩnh điện thật nên dùng bọc giày dệt sợi carbon hoặc dép/giày ESD chuyên dụng.

Đeo găng ESD rồi có cần giày dép ESD nữa không?

Có. Găng ESD chỉ là một mắt xích. Điện tích trên cơ thể cần đường dẫn xuống đất qua giày/bọc giày dẫn điện và sàn tiêu tán; đi giày thường cách điện thì điện tích vẫn tích trên người và có thể phóng qua linh kiện.

Vendor Samsung yêu cầu giày ESD thế nào?

Các nhà máy trong chuỗi cung ứng thường yêu cầu giày dép ESD đo được điện trở trong dải tiêu tán theo chương trình ESD nội bộ, kèm cách kiểm tra định kỳ. Con số và cách đo cụ thể do từng nhà máy quy định — nên hỏi rõ yêu cầu của khách trước khi chọn.